18-1

Ardżuna rzekł: O potężny, pragnę zrozumieć cel wyrzeczenia i porządek wyrzeczenia, o panie zmysłów, o zabójco demona Keśī.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Ardżuna zwraca się do Kryszny z pragnieniem zrozumienia celu wyrzeczenia i porządku wyrzeczenia (stadium życia, w którym człowiek wyrzeka się światowych pragnień) oraz istoty i różnic między wyrzeczeniem (zasady działania polegającej na wyrzeczeniu się owoców). Chce wiedzieć, czym te dwa pojęcia się różnią i jak pomagają na duchowej ścieżce.

18-2

Najwyższy Pan rzekł: Mędrcy rozumieją, że wyrzeczenie się działań opartych na materialnych pragnieniach to wyrzeczenie się porządku życia. A oddanie wszystkich owoców działań Bogu mędrcy nazywają wyrzeczeniem się owoców.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że mędrcy rozumieją, że wyrzeczenie się działań opartych na materialnych pragnieniach to wyrzeczenie się porządku życia, a oddanie wszystkich owoców działań Bogu mędrcy nazywają wyrzeczeniem się owoców.

18-3

Niektórzy mędrcy twierdzą, że należy wyrzec się wszelkich działań, które mają wady, a inni uważają, że nigdy nie należy wyrzekać się składania ofiar, dobroczynności i umartwień.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna ujawnia dwa różne poglądy na temat działań i powstrzymywania się od nich. Niektórzy mędrcy uważają, że należy wyrzec się wszelkich działań, które mają wady, ponieważ przywiązują one duszę do materialnego świata. Z kolei inni mędrcy uważają, że należy utrzymać składanie ofiar, dobroczynność i umartwienie, ponieważ są one niezbędne w praktyce duchowej i pomagają w oczyszczeniu świadomości.

18-4

O najlepszy z Bhāratów, wysłuchaj Mojego osądu na temat wyrzeczenia. O tygrysie wśród ludzi, wyrzeczenie opisane jest w Świętych Pismach jako trójstopniowe.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wzywa Ardżunę do wysłuchania Jego opinii na temat wyrzeczenia i wyjaśnia, że w Świętych Pismach jest ono opisane jako trójstopniowe, zgodnie z trzema cechami natury materialnej. Zamierza szczegółowo wyjaśnić te trzy rodzaje wyrzeczenia, które są związane z dobrocią, pasją i ignorancją.

18-5

Nigdy nie należy rezygnować z ofiar, dobroczynności i umartwień; należy je wykonywać. Prawdziwie ofiara, dobroczynność i umartwienie oczyszczają nawet wspaniałe dusze.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna podkreśla, że nigdy nie należy rezygnować z ofiary, dobroczynności i umartwień, ponieważ są one istotnymi praktykami duchowymi, które oczyszczają nawet wielkie dusze. Te działania pomagają uwolnić się od egoizmu, przywiązania i materialnych pragnień, promując w ten sposób rozwój duchowy.

18-6

Wszystkie te czynności należy wykonywać bez przywiązania i bez pragnienia owoców. Powinny być wykonywane jako obowiązek, o Pārtho. Taki jest Mój ostateczny pogląd.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że ofiara, dobroczynność i umartwienie powinny być wykonywane bez przywiązania i bez pragnienia owoców. Należy je wykonywać jako obowiązek, ze świadomością, że działania te są niezbędne dla rozwoju duchowego, a nie dla osobistych korzyści. Takie podejście jest ostatecznym i niezmiennym poglądem Kryszny.

18-7

Nigdy nie należy porzucać określonych obowiązków. Jeśli ktoś porzuca swoje określone obowiązki z powodu złudzeń, takie wyrzeczenie jest w cechach ignorancji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna ostrzega, że nie należy nigdy porzucać określonych obowiązków wynikających z ludzkiej natury i pozycji w społeczeństwie. Jeśli ktoś porzuca swoje obowiązki z powodu złudzeń, nie rozumiejąc ich prawdziwego znaczenia, takie wyrzeczenie odpowiada cechom ignorancji i nie prowadzi do duchowego wzrostu.

18-8

Ten, kto porzuca określony obowiązek, uważając go za uciążliwy lub z powodu strachu, działa w cechach pasji. Postępując w ten sposób, nigdy nie osiąga rezultatu wyrzeczenia.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że wyrzeczenie się obowiązku oparte na strachu przed trudnościami lub dyskomfortem odpowiada cechom pasji. Takie działanie nie świadczy o prawdziwym duchowym wyrzeczeniu i nie przynosi oczekiwanego rezultatu – wyzwolenia. Zamiast tego jeszcze bardziej przywiązuje człowieka do materialnego świata.

18-9

O, Ardżuno, kiedy człowiek wykonuje swój wyznaczony obowiązek tylko dlatego, że należy go wykonać, i wyrzeka się jakiegokolwiek przywiązania do materii i owoców, jego wyrzeczenie jest w jakości dobra.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje prawdziwe wyrzeczenie, które jest zgodne z jakością dobra. Człowiek wykonuje swój wyznaczony obowiązek bez jakiegokolwiek przywiązania, po prostu dlatego, że należy to zrobić, i wyrzeka się wszelkiego przywiązania do owoców. Takie wyrzeczenie jest bezinteresowne i oparte na czystej duchowej świadomości.

18-10

Mądry wyrzekający się, który jest ustabilizowany w dobroci i nie nienawidzi niekorzystnej pracy, ani nie jest przywiązany do korzystnej pracy, nie ma wątpliwości co do działania.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje cechy osoby, która osiągnęła prawdziwe wyrzeczenie w jakości dobra. Taka osoba jest mądra, nie nienawidzi niekorzystnej pracy i nie jest przywiązana do korzystnej pracy. Jest wolna od wątpliwości co do tego, jak postępować właściwie, ponieważ jej działania opierają się na czystej duchowej świadomości i poczuciu obowiązku.

18-11

Prawdziwie, dla ucieleśnionej istoty niemożliwe jest całkowite wyrzeczenie się wszystkich działań. Ale ten, kto wyrzeka się owoców działania, jest prawdziwie wyrzeczony.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że dla ucieleśnionej istoty, dopóki przebywa ona w fizycznym ciele, niemożliwe jest całkowite wyrzeczenie się wszystkich działań. Jednak możliwe jest wyrzeczenie się owoców działania, czyli przywiązania do rezultatów. Ten, kto jest tego zdolny, jest uważany za prawdziwie wyrzeczonego, ponieważ jego motywacja nie jest skierowana na osobistą korzyść, ale na duchowy obowiązek.

18-12

Dla tego, kto się nie wyrzekł, po śmierci istnieją trzy rodzaje owoców – pożądane, niepożądane i mieszane. Ale ci, którzy się wyrzekli, nie muszą doświadczać takich rezultatów.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia różnicę między tymi, którzy nie wyrzekli się owoców działania, a tymi, którzy prawdziwie się wyrzekli. Osoba, która się nie wyrzekła, po śmierci doświadcza trzech rodzajów owoców – pożądanych, niepożądanych i mieszanych, w zależności od swoich wcześniejszych działań. Z kolei ci, którzy prawdziwie się wyrzekli, są wolni od tych konsekwencji i nie doświadczają już ani przyjemności, ani cierpienia związanych z wynikami materialnego działania.

18-13

O, potężny Ardżuno, zgodnie z Wedantą, dla wykonania jakiegokolwiek działania potrzebnych jest pięć przyczyn. Teraz dowiedz się ich ode Mnie.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna zaczyna wyjaśniać pięć przyczyn, które są konieczne do wykonania jakiegokolwiek działania, zgodnie z filozofią Wedanty. Prosi on Ardżunę, aby uważnie słuchał, aby zrozumieć te przyczyny, które pomogą lepiej zrozumieć zasady działania i wyrzeczenia.

18-14

Miejsce działania (ciało), działający, różnorodne zmysły, różnorodne wysiłki i wreszcie Najwyższa Dusza – to są pięć przyczyn działania.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wymienia pięć przyczyn, które są potrzebne do wykonania jakiegokolwiek działania: ciało jako miejsce działania, działający (dusza), różnorodne zmysły, różnorodne starania i wysiłki, i wreszcie – Najwyższa Dusza, która wszystko nadzoruje i daje zezwolenie. Te pięć czynników razem decyduje o wyniku jakiegokolwiek działania.

18-15

Wszystkie działania, które człowiek wykonuje ciałem, umysłem lub mową, są słuszne lub niesłuszne, są powodowane przez te pięć przyczyn.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że wszystkie działania, które człowiek wykonuje ciałem, umysłem lub mową, są zależne od wyżej wymienionych pięciu przyczyn. Niezależnie od tego, czy te działania są słuszne, czy niesłuszne, wszystkie one są determinowane przez wzajemne oddziaływanie tych pięciu czynników.

18-16

Dlatego ten, kto uważa siebie za jedynego działającego, nie biorąc pod uwagę tych pięciu przyczyn, nie jest rozsądny i nie widzi rzeczy takimi, jakimi są w rzeczywistości.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wskazuje, że ten, kto uważa siebie za jedynego działającego i nie bierze pod uwagę pięciu przyczyn działania, nie jest rozsądny i nie widzi rzeczy takimi, jakimi są w rzeczywistości. Taka osoba jest zarozumiała i nie rozumie prawdziwej natury działania, ponieważ nie zdaje sobie sprawy, że w każdym działaniu zaangażowanych jest wiele czynników, a nie tylko jej własna wola.

18-17

Ten, kto nie działa z powodu zarozumiałości, którego rozum nie jest związany, nawet zabijając na tym świecie, nie zabija. Nie są go wiążą konsekwencje jego działań.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że człowiek, który działa bez zarozumiałości i którego rozum nie jest przywiązany do owoców działania, pozostaje wolny od konsekwencji działania, nawet jeśli musi kogoś zabić, na przykład wypełniając swój obowiązek na polu bitwy. Taka osoba działa bez egoizmu i zdaje sobie sprawę, że nie jest prawdziwym wykonawcą działania, lecz jedynie narzędziem w rękach Boga.

18-18

Wiedza, przedmiot wiedzy i poznający są trzema siłami napędowymi działania. Zmysły, praca i działający są trzema składnikami działania.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia trzy siły napędowe działania – wiedzę, przedmiot wiedzy i poznającego, a także trzy składniki działania – zmysły, samą pracę i działającego. Tych sześć elementów jest ze sobą ściśle powiązanych i decyduje o charakterze i wyniku jakiegokolwiek działania. Wiedza inspiruje do działania, przedmiot wiedzy jest tym, na co skierowane jest działanie, a poznający jest tym, który podejmuje działanie. Z kolei zmysły są narzędziami, praca jest samym działaniem, a działający jest tym, który je wykonuje.

18-19

Zgodnie z trzema cechami natury materialnej istnieją również trzy rodzaje wiedzy, działania i wykonawcy. Posłuchaj o nich opowieści.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że zgodnie z trzema cechami natury materialnej (dobroć, pasja i ignorancja) istnieją również trzy rodzaje wiedzy, działania i wykonawcy. Wzywa on Ardżunę do wysłuchania szczegółowego wyjaśnienia, w jaki sposób te cechy wpływają na wiedzę, działanie i samego wykonawcę.

18-20

Wiedza, dzięki której człowiek we wszystkich istotach widzi jedną, niepodzielną naturę duchową, chociaż jest ona podzielona na niezliczone części, jest wiedzą w cechach dobroci.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje wiedzę odpowiadającą cesze dobroci. Taka wiedza pozwala człowiekowi dostrzec jedną, niepodzielną naturę duchową we wszystkich żywych istotach, niezależnie od ich zewnętrznej różnorodności i odmienności form. Człowiek z taką wiedzą uświadamia sobie duchową jedność wszystkich istot i ich związek z Boskością.

18-21

Wiedza, dzięki której człowiek widzi, że w różnych ciałach mieszkają różne żywe istoty, jest wiedzą w cechach pasji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje wiedzę odpowiadającą cesze pasji. Taka wiedza pozwala dostrzec różnice między żywymi istotami, podkreślając, że w każdym ciele mieszka inna dusza. Wiedza ta jest ograniczona, ponieważ nie pozwala dostrzec duchowej jedności wszystkich istot, lecz koncentruje się na zewnętrznych różnicach.

18-22

A wiedza, która sprawia, że człowiek przywiązuje się do jednego małego rodzaju pracy jako jedynej ważnej, nie rozumiejąc prawdy, jest wiedzą w cechach ciemności.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje wiedzę odpowiadającą cechom ignorancji, czyli ciemności. Taka wiedza jest bardzo ograniczona i zawęża horyzonty człowieka, sprawiając, że przywiązuje się on do jednego małego rodzaju pracy jako jedynej ważnej, nie rozumiejąc prawdy i nie widząc całości obrazu. Wiedza ta opiera się na ignorancji i duchowej ciemnocie.

18-23

Jeśli działanie, które jest obowiązkiem, jest wykonywane bez przywiązania, bez miłości lub nienawiści, bez chęci osiągnięcia owoców, jest ono w cechach dobroci.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje działanie odpowiadające cesze dobroci. Takie działanie jest wykonywane z poczucia obowiązku, bez przywiązania, bez silnych emocji, takich jak miłość lub nienawiść do kogokolwiek, i bez chęci osiągnięcia owoców, czyli osobistych korzyści. Jest ono bezinteresowne i oparte na duchowej świadomości obowiązku.

18-24

Ale działanie, które jest wykonywane z wielkim wysiłkiem, aby zaspokoić własne pragnienia i które pochodzi z fałszywego ego, nazywa się działaniem w cechach pasji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje działanie odpowiadające cesze pasji. Takie działanie jest wykonywane z wielkim wysiłkiem i znojem, aby zaspokoić własne pragnienia i ambicje. Jego podstawą jest fałszywe ego, czyli zmyślona autoidentyfikacja, która sprawia, że człowiek uważa się za ciało i działa w oparciu o materialne pragnienia.

18-25

A działanie, które jest wykonywane w ciemności i ignorancji, nie biorąc pod uwagę wskazań świętych pism, przyszłych konsekwencji, ani przemocy lub szkody wyrządzonej innym, jest uważane za działanie w cechach ignorancji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje działanie odpowiadające cesze ignorancji, czyli ciemności. Takie działanie jest wykonywane w ignorancji i ciemności, nie biorąc pod uwagę wskazań świętych pism ani przyszłych konsekwencji dla siebie i innych. Jest ono destrukcyjne i związane z przemocą i wyrządzaniem krzywdy innym, ponieważ opiera się na całkowitej duchowej nieświadomości.

18-26

Człowiek, który wykonuje swój obowiązek, nie przywiązując się do cech materialnych, bez fałszywego ego, z wielką determinacją i entuzjazmem, pozostając jednakowy zarówno w przypadku sukcesu, jak i porażki, działa w cechach dobroci.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje człowieka działającego w cechach dobroci. Taki człowiek wykonuje swój obowiązek bez przywiązywania się do rezultatu, bez egoizmu, z wielką determinacją i entuzjazmem, zachowując spokój i równowagę zarówno w przypadku sukcesu, jak i porażki. Jego działanie opiera się na czystej duchowej świadomości i wykonywaniu obowiązku.

18-27

Wykonawca, który jest przywiązany do działania i jego owoców, chce czerpać z tych owoców przyjemność, który jest chciwy, zawsze zazdrosny, nieczysty i którego dotyka radość i smutek, działa w cechach pasji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje człowieka działającego w cechach pasji. Taki wykonawca jest przywiązany do działania i jego owoców, chce czerpać z tych owoców przyjemność, jest chciwy, zazdrosny, nieczysty i podlega silnym emocjom – radości i smutkowi. Jego działania opierają się na egoistycznych pragnieniach i dążeniu do materialnych korzyści.

18-28

A wykonawca, który zawsze działa wbrew wskazaniom świętych pism, który jest materialistyczny, uparty, oszukańczy i potrafi obrażać innych, który jest leniwy, zawsze ponury i wszystko odkłada na później, działa w cechach ciemności.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje człowieka działającego w cechach ignorancji, czyli ciemności. Taki wykonawca zawsze działa wbrew wskazaniom świętych pism, jest materialistyczny, uparty, oszukańczy i potrafi obrażać innych. Jest leniwy, zawsze ponury, pesymistyczny i wszystko odkłada na później. Jego działanie opiera się na ignorancji i duchowej ciemnocie.

18-29

O zdobywco bogactw, teraz wysłuchaj, proszę, jak szczegółowo opiszę trzy rodzaje inteligencji i determinacji zgodnie z trzema cechami natury materialnej.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna prosi Ardżunę o wysłuchanie szczegółowego wyjaśnienia, w jaki sposób inteligencja i determinacja przejawiają się na trzy różne sposoby, zgodnie z trzema cechami natury materialnej – dobrocią, pasją i ignorancją. To zrozumienie pomoże lepiej zrozumieć różnorodność ludzkich działań i motywacji.

18-30

O Pārtha, inteligencja, która pozwala zrozumieć, co należy robić, a czego nie, czego się bać, a czego nie, co wiąże, a co uwalnia, jest w jakości dobroci.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje inteligencję odpowiadającą jakości dobroci. Taka inteligencja pomaga człowiekowi wyraźnie odróżnić, co należy robić, a czego nie, czego się bać, a czego nie, co wiąże, a co uwalnia. Inteligencja w jakości dobroci jest czysta, harmonijna i nastawiona na duchowe zrozumienie.

18-31

O Pārtha, inteligencja, która nie potrafi rozróżnić między obowiązkiem a tym, co obowiązkiem nie jest, między tym, co należy robić, a czego nie należy robić, jest w jakości pasji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje inteligencję odpowiadającą jakości pasji. Taka inteligencja nie potrafi jasno odróżnić obowiązku od tego, co obowiązkiem nie jest, i nie pozwala człowiekowi precyzyjnie zrozumieć, co należy robić, a czego nie należy robić. Inteligencja pod wpływem pasji jest niestabilna, sprzeczna i nastawiona na zaspokajanie materialnych pragnień.

18-32

Inteligencja, która pod wpływem ciemności i iluzji uważa nieprawdę za prawdę, a prawdę za nieprawdę, i która zawsze dąży w złą stronę, o Pārtha, jest w jakości ignorancji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje inteligencję odpowiadającą jakości ignorancji lub ciemności. Taka inteligencja jest całkowicie zaciemniona i zwodnicza, uważając nieprawdę za prawdę i odwrotnie. Zawsze dąży w złą stronę, ponieważ nie potrafi odróżnić rzeczywistości od iluzji i jest w stanie duchowej ignorancji.

18-33

O Pārtha, niezachwiana determinacja, która jest utrzymywana dzięki ciągłej praktyce boskiej mocy, która w ten sposób kontroluje działania umysłu, życia i zmysłów, jest w jakości dobroci.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje determinację odpowiadającą jakości dobroci. Taka determinacja jest niezachwiana i utrzymywana dzięki ciągłej praktyce boskiej mocy, która pomaga kontrolować działania umysłu, siły życiowej i zmysłów. Ta determinacja jest skierowana na duchowy cel i pomaga zachować wewnętrzny spokój i równowagę.

18-34

Ale determinacja, z którą człowiek dąży do owoców działania, o Ardżuna, aby zyskać przyjemność, jest w jakości pasji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje determinację odpowiadającą jakości pasji. Taka determinacja jest nastawiona na uzyskanie owoców działania, a człowiek z taką determinacją działa, aby osiągnąć materialne rezultaty i uzyskać osobistą korzyść. Ta determinacja wiąże się z pragnieniami i przywiązaniem, nie jest ona prawdziwie duchowa.

18-35

A determinacja, która nie pozwala wznieść się ponad marzenia, lęki, smutki, ponury nastrój i iluzje – taka nierozsądna determinacja, o Pārtha, jest w jakości ciemności.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje determinację odpowiadającą jakości ignorancji lub ciemności. Taka determinacja wiąże się z marzeniami, lękami, smutkami, ponurym nastrojem i iluzjami. Nie pozwala ona człowiekowi wznieść się ponad ograniczające wyobrażenia i negatywne emocje, i jest nierozsądna, ponieważ opiera się na ignorancji i duchowej ciemności.

18-36

O najlepszy z Bhāratów, teraz wysłuchaj ode Mnie o trzech rodzajach szczęścia, których doświadcza ograniczona dusza i które pozwalają jej uwolnić się od wszelkiego cierpienia.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna prosi Ardżunę o wysłuchanie Jego wyjaśnienia na temat trzech rodzajów szczęścia, których może doświadczyć dusza, przebywając w materialnym świecie. To szczęście zależy od tego, jakie cechy wpływają na duszę, i może prowadzić do ustania cierpienia i wyzwolenia.

18-37

Szczęście, które na początku jest jak trucizna, ale na końcu jak napój nieśmiertelności i które budzi człowieka do samorealizacji, jest w jakości dobroci.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje szczęście odpowiadające jakości dobroci. Takie szczęście na początku może wydawać się nieprzyjemne, jak trucizna, ponieważ wymaga rezygnacji z przyzwyczajeń i przywiązań. Jednak na końcu daje prawdziwe spełnienie i wyzwolenie, jak napój nieśmiertelności, i pomaga człowiekowi obudzić swoją prawdziwą, duchową naturę, prowadząc do samorealizacji.

18-38

Szczęście, które wynika z kontaktu zmysłów z ich obiektami i które na początku wydaje się napojem, ale na końcu staje się trucizną, odpowiada jakości pasji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje szczęście odpowiadające jakości pasji, które wynika z kontaktu zmysłów z ich obiektami, czyli z przyjemności zmysłowych, i na początku wydaje się bardzo przyjemne, jak nektar, ale na końcu staje się trucizną, ponieważ powoduje przywiązanie, cierpienie i uzależnienie od czynników zewnętrznych, a to szczęście jest krótkotrwałe i iluzoryczne.

18-39

A szczęście, które jest ślepe na samorealizację, które jest zwodnicze od początku do końca i które powstaje ze snu, lenistwa i oszustwa, odpowiada właściwości ignorancji.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje szczęście odpowiadające właściwości ignorancji, czyli ciemności, które jest ślepe na samorealizację i wartości duchowe, jest zwodnicze od początku do końca i powstaje ze snu, lenistwa i oszustwa, a to szczęście jest iluzoryczne i prowadzi do duchowej degradacji, ponieważ opiera się na ignorancji i inercji.

18-40

Nie ma żadnej istoty, ani na Ziemi, ani w niebie pośród bogów, która byłaby wolna od tych trzech cech natury (cech charakteru).

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że trzy cechy natury, czyli cechy charakteru – dobroć, pasja i ignorancja – są obecne we wszystkich istotach i nikt nie jest wolny od ich wpływu, ani ludzie, ani bogowie. Te cechy stanowią podstawę materialnej egzystencji, a wszystkie żywe istoty, niezależnie od ich statusu, są pod ich wpływem i że tylko przezwyciężenie tych cech może doprowadzić człowieka do wyzwolenia z więzów świata materialnego. • Nie ma żadnej istoty wolnej od cech charakteru: Ten werset wskazuje, że wszystkie istoty – zarówno na Ziemi, jak i w niebie, w tym istoty boskie – podlegają wpływowi tych trzech gun. Te cechy charakteru stanowią podstawę materialnej egzystencji, a wszystkie żywe istoty, niezależnie od ich statusu, są pod ich wpływem. • Trzy cechy natury, czyli cechy charakteru: Dobroć, pasja i ignorancja determinują zachowanie, myśli i działania każdej istoty. Te cechy wpływają na to, jak człowiek postrzega świat, jak działa i jak rozwija się duchowo. Nawet bogowie, którzy są wyżsi od ludzi, nie są całkowicie wolni od wpływu tych cech. • Ograniczenie wszystkich istot w świecie materialnym: Kryszna wyjaśnia, że dopóki istota przebywa w świecie materialnym, jest pod wpływem tych cech. Tylko przezwyciężając te cechy, człowiek może osiągnąć wyzwolenie z więzów świata materialnego.

18-41

Brahmani, kszatrijowie, wajśjowie i śudrowie różnią się cechami, które są właściwe ich naturze i wynikają z trzech cech natury materialnej.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że podział społeczeństwa na cztery grupy, czyli stanowiska – brahmani (duchowni i nauczyciele), kszatrijowie (władcy i wojownicy), wajśjowie (kupcy i rolnicy) i śudrowie (robotnicy i służba) – nie jest sztuczny, lecz opiera się na cechach każdej grupy, które wynikają z trzech cech natury materialnej. Każda grupa ma swoje naturalne skłonności i obowiązki, które odpowiadają jej wewnętrznej istocie.

18-42

Spokój, opanowanie, asceza, czystość, cierpliwość, uczciwość, wiedza, mądrość i religijność – to cechy natury właściwe pracy braminów.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wymienia cechy charakterystyczne dla braminów – duchowej i intelektualnej grupy społeczeństwa. Obowiązkiem braminów jest studiowanie świętych pism, odprawianie rytuałów religijnych, udzielanie duchowego przewodnictwa i życie zgodnie z wysokimi zasadami moralnymi.

18-43

Męstwo, siła, determinacja, biegłość, odwaga w walce, hojność i zdolność rządzenia to naturalne cechy i obowiązki kszatrijów.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje cechy i obowiązki kszatrijów (władców i wojowników), które wynikają z ich natury. Obowiązki te opierają się na odwadze, sile i umiejętnościach przywódczych, które są niezbędne do ochrony społeczeństwa i utrzymania sprawiedliwości. • Męstwo i siła: Kszatrijowie powinni być mężni i odważni, aby chronić społeczeństwo i walczyć o sprawiedliwość. Powinni być obdarzeni siłą fizyczną i duchową, która pozwala im wytrzymać trudności. • Determinacja i biegłość: Kszatrijowie powinni być zdeterminowani i biegli w podejmowaniu szybkich i mądrych decyzji, zarówno w walce, jak i w zarządzaniu społeczeństwem. Ta cecha jest niezbędna do skutecznego kierowania i ochrony społeczeństwa. • Odwaga w walce: Kszatrijowie nigdy nie powinni uciekać z walki, powinni być gotowi stanąć twarzą w twarz z wrogiem i bronić prawdy nawet za cenę życia. Odwaga i determinacja są istotne w ich charakterze. • Hojność i zdolność rządzenia: Kszatrijowie powinni być hojni, powinni dzielić się swoimi zasobami z innymi i dbać o dobrobyt społeczeństwa. Powinni również mieć zdolności przywódcze, ponieważ rządzą i chronią społeczeństwo sprawiedliwie i mądrze.

18-44

Uprawa roli, ochrona krów i handel to naturalna praca wajśjów, a dla śudrów naturalne jest wykonywanie pracy fizycznej i służenie innym.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wymienia obowiązki wajśjów i śudrów. Wajśjowie zajmują się uprawą roli, ochroną krów i handlem, dbając o dobrobyt ekonomiczny społeczeństwa. Śudrowie wykonują pracę fizyczną i służą innym, zapewniając praktyczne wsparcie i pomoc. Obowiązki te odpowiadają naturalnym skłonnościom i umiejętnościom każdej grupy.

18-45

Kiedy człowiek jest oddany swoim obowiązkom, osiąga doskonałość. Teraz posłuchaj ode Mnie, jak można osiągnąć doskonałość, wykonując swoje prace.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że doskonałość i rozwój duchowy osiąga się poprzez wykonywanie swoich obowiązków z oddaniem i determinacją. Człowiek musi poświęcić się swoim obowiązkom i działać zgodnie ze swoją naturą, aby osiągnąć doskonałość, i że każda praca, jeśli jest wykonywana z odpowiedzialnością i zaangażowaniem, może prowadzić do duchowego wzrostu. • Oddanie się swoim obowiązkom: Każdy człowiek może osiągnąć doskonałość, jeśli w pełni odda się swoim pracom i obowiązkom. Oznacza to, że każda praca, jeśli jest wykonywana z odpowiedzialnością i zaangażowaniem, może prowadzić do duchowego wzrostu. • Osiągnięcie doskonałości: Doskonałość, o której wspomina tutaj Kryszna, oznacza nie tylko sukces materialny, ale także duchowy wzrost i rozwój wewnętrzny. Kiedy człowiek akceptuje swoją rolę w życiu i wykonuje swoje obowiązki z świadomym nastawieniem, zbliża się do duchowej doskonałości. • Posłuchaj, jak to osiągnąć: Kryszna wskazuje, że istnieje sposób na osiągnięcie doskonałości poprzez własną pracę i zamierza wyjaśnić, jak to jest możliwe. Ten werset służy jako wprowadzenie do dalszych instrukcji dotyczących tego, jak codzienne obowiązki mogą stać się drogą do duchowego wzrostu.

18-46

Czcząc Tego, od którego pochodzą wszystkie istoty i który jest wszechobecny, człowiek, wypełniając swój obowiązek, może osiągnąć doskonałość.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wskazuje, że człowiek może osiągnąć doskonałość, wypełniając swój obowiązek i czcząc Boga, od którego pochodzą wszystkie istoty i który jest wszechobecny. Oznacza to, że wykonując swoje obowiązki ze świadomością, że Bóg jest obecny we wszystkich działaniach, człowiek może osiągnąć duchową doskonałość.

18-47

Lepiej jest wypełniać swój własny obowiązek, nawet niedoskonale, niż wypełniać obowiązek innego dobrze. Wypełniając obowiązek zgodny z własną naturą, człowiek nigdy nie ściągnie na siebie grzechu.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna podkreśla, że lepiej jest wypełniać swój własny obowiązek, nawet niedoskonale, niż dobrze wypełniać obowiązek kogoś innego. Każdy człowiek ma swoją indywidualną naturę i odpowiedni obowiązek, a podążając własną drogą, człowiek nie popełnia grzechu, tzn. nie działa wbrew swojej naturze i Boskiej woli.

18-48

W każdym działaniu są wady, tak jak ogień przykrywa dym. Dlatego, o synu Kunti, nikt nie powinien porzucać pracy, która jest zgodna z jego wrodzoną naturą, nawet jeśli ta praca ma wady.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, że każde działanie, nawet najlepsze, ma swoje wady, tak jak ogień zawsze jest otoczony dymem. Dlatego nikt nie powinien porzucać pracy, która jest zgodna z jego wrodzoną naturą, nawet jeśli ta praca ma wady, ponieważ ważne jest, aby wypełniać swój obowiązek zgodnie ze swoją naturą, a nie szukać idealnego, ale niedoskonałego działania.

18-49

Ten, kto potrafi się opanować, uwolnił się od przywiązania i nie zważa na materialne korzyści, może, wyrzekając się wszystkiego, osiągnąć najwyższy stopień doskonałości – wolność od skutków działania.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje drogę do najwyższego stopnia doskonałości – wolność od skutków działania, czyli karmy. Ten, kto potrafi się opanować, uwolnił się od przywiązania do materialnych przyjemności i pragnień, może, wyrzekając się wszystkiego, tzn. egoistycznego działania, osiągnąć ten stan, i że takie wyrzeczenie nie jest pasywnością, ale świadomym działaniem bez przywiązania do rezultatu.

18-50

O synu Kunti, dowiedz się ode Mnie, jak osiągając tę doskonałość, można dojść do Najwyższej Prawdy, do Boskiej świadomości, która jest najwyższą ścieżką wiedzy – zaraz ci to w skrócie opowiem.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wzywa Ardżunę, aby dowiedział się, jak, osiągając opisany wcześniej stopień doskonałości, można dojść do Najwyższej Prawdy, do Boskiej świadomości. Krótko opowie o tej najwyższej ścieżce wiedzy, która prowadzi do duchowego wyzwolenia i jedności z Boskością.

18-51

Oczyszczając swój rozum i zdecydowanie panując nad umysłem, wyrzekając się zadowalania zmysłów, uwalniając się od przywiązania i nienawiści.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna zaczyna wyjaśniać drogę do osiągnięcia Boskiej świadomości. Zaczyna się ona od oczyszczenia rozumu z błędnych wyobrażeń i przywiązań, od zdecydowanego panowania nad umysłem, wyrzeczenia się zadowalania zmysłów, które wiąże duszę ze światem materialnym, oraz uwolnienia się od przywiązania i nienawiści, które są przejawami dualistycznej, egoistycznej świadomości.

18-52

Żyjąc na uboczu, jedząc mało, panując nad ciałem, umysłem i mową, zawsze pogrążając się w kontemplacji, będąc w stanie nieprzywiązania.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna kontynuuje wyjaśnianie drogi do osiągnięcia Boskiej świadomości. Obejmuje ona życie na uboczu, aby unikać niepotrzebnych rozproszeń, umiarkowane jedzenie, panowanie nad ciałem, umysłem i mową, ciągłe pogrążanie się w duchowej kontemplacji oraz utrzymywanie stanu nieprzywiązania, co oznacza wolność od materialnych pragnień i przywiązań.

18-53

I, uwalniając się od fałszywego ego, fałszywej władzy, fałszywej pychy, pożądania, gniewu, przyjmowania fałszywych rzeczy, od poczucia własności, od oszustwa, stając się spokojnym – taki człowiek bez wątpienia wzniósł się do poziomu samoświadomości.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna kończy wyjaśniać cechy i stany niezbędne do osiągnięcia Boskiej świadomości. Człowiek musi uwolnić się od fałszywego ego, fałszywej władzy i pychy, od pożądania, gniewu i błędnego przyjmowania materialnych rzeczy. Musi uwolnić się od poczucia własności i stać się spokojnym. Taki człowiek bez wątpienia wzniósł się do poziomu samoświadomości jako wiecznej, duchowej duszy.

18-54

Ten, kto znajduje się w tym transcendentnym stanie, natychmiast osiąga Najwyższą Prawdę. Nigdy się nie smuci i nie pragnie niczego zdobyć. Jest równo nastawiony do wszystkich żywych istot. W tym stanie osiąga czystą służbę duchową dla Mnie.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna opisuje stan, który osiąga człowiek, który wzniósł się na transcendentny poziom. On natychmiast osiąga Najwyższą Prawdę, czyli Boską świadomość, nigdy się nie smuci i nie pragnie niczego zdobyć, ponieważ jest w pełni zadowolony w duchowej egzystencji, i jest równo nastawiony do wszystkich żywych istot, ponieważ widzi w nich duchową iskrę. W tym stanie osiąga czystą służbę duchową dla Boga, co jest najwyższym celem życia duchowego.

18-55

Mnie jako Najwyższą Osobę można poznać jedynie poprzez służbę duchową. Gdy człowiek, dzięki takiej oddaniu, w pełni uświadamia sobie Mnie, może wejść do Boskiego królestwa.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna podkreśla, że Jego jako Najwyższą Osobę można poznać jedynie poprzez oddaną służbę duchową, która jest ścieżką miłości i oddania. Dzięki takiej wierności i służbie człowiek w pełni uświadamia sobie Krysznę i może wejść do Boskiego królestwa, tj. osiągnąć duchowe wyzwolenie i jedność z Bogiem.

18-56

Chociaż Mój czysty czciciel jest zaangażowany w najróżniejsze działania, pod Moją ochroną, dzięki Mojej łasce osiąga wieczną i niezniszczalną siedzibę.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna zapewnia, że nawet jeśli Jego czysty czciciel jest zaangażowany w najróżniejsze ziemskie działania, dzięki ochronie i łasce Kryszny osiąga wieczną i niezniszczalną siedzibę duchową. Oznacza to, że prawdziwa służba duchowa i zaufanie Bogu pozwalają osiągnąć wyzwolenie niezależnie od zewnętrznych działań.

18-57

We wszystkich działaniach po prostu polegaj na Mnie i zawsze działaj pod Moją ochroną. W takiej służbie oddania bądź w pełni świadomy Mnie.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wzywa Ardżunę i wszystkich ludzi, aby w pełni polegali na Nim we wszystkich działaniach i zawsze działali pod Jego ochroną, tj. ze świadomością, że Bóg jest prawdziwym wykonawcą i cieszycielem wszystkich działań. Taka pełna ufności służba oznacza pełne uświadamianie sobie Boga i działanie zgodnie z Jego wolą.

18-58

Jeśli uświadomisz sobie Mnie, dzięki Mojej łasce pokonasz wszystkie przeszkody ograniczonej egzystencji. Jednakże, jeśli nie będziesz działać z taką świadomością, ale z fałszywym ego, nie słuchając Mnie, będziesz zagubiony.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna jasno wskazuje na konsekwencje, które wynikają, gdy człowiek uświadamia sobie Boga lub działa zgodnie z fałszywym ego. Jeśli człowiek uświadamia sobie Krysznę i działa z oddaniem Jemu, to dzięki łasce Kryszny pokona wszystkie przeszkody ograniczonej, materialnej egzystencji, ale jeśli człowiek działa z fałszywym ego, nie słuchając wskazówek Kryszny, będzie zagubiony, tj. pozostanie pod władzą cierpień materialnego świata.

18-59

Jeśli nie przyjmiesz Moich wskazówek i nie będziesz walczył, postąpisz niewłaściwie. Twoja natura wciągnie cię w walkę.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna ostrzega Ardżunę, że odmawiając podążania za wskazówkami Kryszny i nie biorąc udziału w bitwie, postąpi niewłaściwie. Natura Ardżuny jako kszatrii (wojownika) i tak zmusi go do zaangażowania się w walkę, ponieważ taki jest jego obowiązek i przeznaczenie, a odrzucając swój obowiązek, Ardżuna popadnie w sprzeczność ze swoją naturą i Boską wolą.

18-60

O synu Kunti (Ardżuno)! Jesteś związany swoją naturą i obowiązkami. Nawet jeśli teraz, z powodu iluzji, nie chcesz ich wypełniać, ostatecznie to zrobisz, nawet wbrew swojej woli.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wyjaśnia, jak natura i charakter człowieka determinują jego działania, niezależnie od jego pragnień i iluzji. Ardżuna jest związany swoją naturą i obowiązkami jako kszatria, i nawet jeśli teraz, z powodu iluzji, nie chce ich wypełniać, ostatecznie to zrobi, nawet wbrew swojej woli, ponieważ taka jest jego wrodzona natura. • Związany swoją naturą: Charakter człowieka, jego naturalne cechy i zdolności wynikają z jego natury, która ukształtowała się w ciągu wielu cykli życia. Każdy człowiek jest określony swoimi cechami charakteru, które determinują jego działania i obowiązki w tym życiu. • Działanie jest nieuniknione: Człowiek jest związany swoimi obowiązkami i działaniami, które wynikają z jego charakteru i natury. Nie może całkowicie z nich zrezygnować, ponieważ są nieuniknione. Nawet jeśli człowiek próbuje uniknąć swoich obowiązków, jego natura ostatecznie zmusi go do działania. • Iluzja i niechęć: Iluzja to stan umysłu, w którym człowiek nie rozumie prawdziwej rzeczywistości. Wątpliwości i niechęć Ardżuny do walki wynikają z jego zakłopotania i iluzji. Jednak nawet w tym stanie nie jest on w stanie uniknąć swojego obowiązku. • Działanie wbrew swojej woli: Nawet jeśli człowiek niechętnie odmawia wypełniania swoich obowiązków, jego natura i przeznaczenie ostatecznie zmuszą go do działania zgodnie z nimi. Natura jest silniejsza od ludzkiej woli i ona zdeterminuje jego działanie.

18-61

Najwyższy Pan przebywa w sercu każdego, o Ardżuno, i kieruje ruchami wszystkich istot, które znajdują się w mechanizmie materii.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna ujawnia, że Najwyższy Pan, Bóg, przebywa w sercu każdego jako Najwyższa Dusza i kieruje działaniami wszystkich żywych istot, które znajdują się w świecie materialnym. Żywe istoty są jak marionetki w mechanizmie natury materialnej, a Bóg jest tym, który kieruje i decyduje o ich losach.

18-62

O potomku Bharaty, poddaj się Mu całkowicie. Dzięki Jego łasce osiągniesz transcendentalny pokój i najwyższe, wieczne miejsce zamieszkania.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wzywa Ardżunę, aby całkowicie poddał się Bogu, który mieszka w jego sercu. Dzięki łasce Boga Ardżuna będzie mógł osiągnąć transcendentalny pokój, wolny od cierpień świata materialnego, i najwyższe, wieczne duchowe miejsce zamieszkania, które jest stanem duchowego wyzwolenia i doskonałości.

18-63

W ten sposób wyjaśniłem ci wiedzę, która jest jeszcze bardziej tajemna. Zastanów się nad tym i postępuj, jak chcesz.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna kończy swoje nauczanie, ujawniając Ardżunie wiedzę, która jest jeszcze bardziej tajemna, tj. najważniejsze i najbardziej istotne duchowe spostrzeżenia. Wzywa Ardżunę, aby dokładnie przemyślał wszystko, co usłyszał, a następnie postępował zgodnie ze swoją wolną wolą, biorąc odpowiedzialność za swoje wybory.

18-64

Ponieważ jesteś Moim bardzo drogim przyjacielem, ujawnię ci najbardziej tajemną wiedzę. Posłuchaj jej ode Mnie, gdyż jest to dla twojego dobra.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna po raz kolejny podkreśla swoją miłość do Ardżuny, wyjaśniając, że ujawni Ardżunie najbardziej tajemną wiedzę, która jest przeznaczona dla jego dobra. Ta miłość i troska o duchowe dobro Ardżuny są powodem, dla którego Kryszna dzieli się tak głębokimi duchowymi spostrzeżeniami.

18-65

Zawsze o Mnie myśl, stań się Moim czcicielem, oddawaj Mi cześć i kłaniaj się przede Mną. W ten sposób na pewno dojdziesz do Mnie. Obiecuję ci to, ponieważ jesteś Moim drogim przyjacielem.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna po raz kolejny przypomina Ardżunie o istocie służby duchowej – zawsze myśleć o Bogu, stać się Jego czcicielem, oddawać Mu cześć i kłaniać się przed Nim. Taka duchowa ścieżka, oparta na miłości i oddaniu, gwarantuje, że człowiek dojdzie do Boga. Kryszna szczególnie to podkreśla, ponieważ Ardżuna jest Jego drogim przyjacielem.

18-66

Porzuć wszystkie inne obowiązki i szukaj schronienia tylko we Mnie. Ja uwolnię cię od wszystkich grzechów, dlatego nie smuć się i nie martw.

Wyjaśnienie: Ten werset jest główną wskazówką Kryszny i wezwaniem do całkowitego zaufania i oddania Bogu: • Porzuć wszystkie obowiązki: Kryszna wzywa Ardżunę do uwolnienia się od wszelkich obowiązków związanych z normami społecznymi i religijnymi. Nie oznacza to ignorowania zasad moralnych, ale wzywa do zaprzestania utożsamiania się z obowiązkami zewnętrznymi i do całkowitego poświęcenia swojego życia Bogu. W oryginale użyto słowa „dharmy”, które oznacza nie tylko obowiązki, ale także religie, sprawiedliwość i inne zasady. Dlatego to zdanie można by przetłumaczyć również jako „Porzuć wszystkie formy religii” lub „Porzuć wszystkie inne formy sprawiedliwości”. Pomogłoby to lepiej zrozumieć głębsze znaczenie zdania, które wzywa do całkowitego zaufania Bogu, wykraczając poza zewnętrzne rytuały i normy społeczne. • Szukaj schronienia tylko we Mnie: Kryszna wzywa Ardżunę i wszystkich wyznawców, aby poświęcili się tylko Bogu. Oznacza to całkowite zaufanie, wiarę i powierzenie się Bożemu przewodnictwu. Człowiek nie musi już martwić się swoimi obowiązkami ani trudnościami, jeśli całkowicie ufa Bogu i podąża za Jego wskazówkami. • Ja uwolnię cię od wszystkich grzechów: Kryszna obiecuje, że jeśli człowiek odda się Bogu, Bóg uwolni go od wszystkich grzechów i ich konsekwencji. Oznacza to, że zaufanie Bogu oczyszcza działania człowieka i duchowo uwalnia go od materialnych cierpień i przywiązania. • Nie smuć się: Kryszna pociesza Ardżunę i wszystkich wyznawców, aby nie smucili się ani nie martwili. Całkowite zaufanie Bogu daje pokój i bezpieczeństwo, ponieważ Bóg jest zawsze obecny i chroni tych, którzy Mu ufają.

18-67

Tej tajemnej wiedzy nie należy wyjaśniać tym, którzy nie są oddani ascezie, nie są wierni, nie angażują się w służbę duchową lub tym, którzy Mi zazdroszczą.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna wskazuje, komu nie wolno wyjaśniać tej głęboko duchowej i tajemnej wiedzy. Nie jest ona przeznaczona dla tych, którzy nie są oddani praktyce duchowej (ascezie), którzy nie są wierni Bogu, nie angażują się w służbę duchową lub zazdroszczą Bogu i duchowo rozwiniętym ludziom, i że wiedza ta powinna być przekazywana tylko tym, którzy są gotowi przyjąć ją z otwartym sercem i umysłem.

18-68

Ten, kto naucza tego najwyższego sekretu Moich czcicieli, ma gwarantowaną czystą służbę duchową, a na końcu na pewno powróci do Mnie.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna obiecuje, że ten, kto naucza tego najwyższego sekretu, tj. nauk Bhagawadgity, Jego wiernych, na pewno osiągnie czystą służbę duchową i na końcu powróci do Boga, w duchowym świecie. Ta służba, polegająca na rozpowszechnianiu wiedzy duchowej, jest bardzo wysoko ceniona i prowadzi do duchowego wyzwolenia.

18-69

Na tym świecie nie ma sługi droższego Mi niż on i nigdy nie będzie.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna po raz kolejny podkreśla, jak bardzo ceni tych, którzy szerzą wiedzę duchową. Na tym świecie nie ma sługi droższego Mu niż ten, który uczy innych nauk Bhagawadgity, i że Kryszna zapewnia, że nigdy nie będzie nikogo, kto byłby Mu milszy niż taka osoba.

18-70

I oświadczam, że ten, kto będzie studiował tę naszą świętą rozmowę, będzie Mnie czcił swoim umysłem.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna oświadcza, że ten, kto będzie studiował tę świętą rozmowę, czyli Bhagawadgitę, będzie Go czcił swoim umysłem. Studiowanie Bhagawadgity jest formą duchowego kultu, która pozwala człowiekowi zbliżyć się do Boga za pomocą rozumu i zrozumienia, i że ta działalność jest bardzo ceniona na ścieżce duchowej.

18-71

A ten, kto będzie słuchał z wiarą i bez zazdrości, zostanie uwolniony od konsekwencji grzechów i osiągnie pomyślne planety zamieszkane przez sprawiedliwych.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna podkreśla znaczenie wiary i otwartości w słuchaniu nauk Bhagawadgity. Człowiek, który będzie słuchał tych nauk z wiarą i bez zazdrości, zostanie uwolniony od konsekwencji swoich wcześniejszych grzechów i osiągnie pomyślne planety zamieszkane przez sprawiedliwych i duchowo rozwinięte dusze, i że nawet samo słuchanie z otwartym sercem może przynieść wielką duchową korzyść.

18-72

O Pārtho, o zdobywco bogactw, czy uważnie Mnie słuchałeś? Czy twoja ignorancja i złudzenia zostały teraz rozwiane?

Wyjaśnienie: W tym wersecie Kryszna zadaje Arjuni pytanie kontrolne, aby upewnić się, że Arjuna uważnie słuchał i zrozumiał całą naukę. Pyta, czy ignorancja i złudzenia Arjuny zostały rozwiane, tj. czy Arjuna pozbył się swoich wątpliwości i uzyskał jasne duchowe zrozumienie.

18-73

Arjuna powiedział: Moje zmieszanie zniknęło i odzyskałem pamięć dzięki Twojej łasce, o Aćjuta (Kryszno). Teraz jestem wolny od wątpliwości i jestem gotów wykonać Twoje polecenia.

Wyjaśnienie: Ten werset pokazuje, jak nauki duchowe mogą rozwiać zamieszanie i wątpliwości, jeśli człowiek słucha z wiarą i otwartym umysłem. Arjuna potwierdza, że jego zmieszanie zniknęło, że odzyskał pamięć i że teraz, dzięki łasce Kryszny, jest wolny od wątpliwości i gotów wykonać polecenia Kryszny. Przebudzenie duchowe zawsze przychodzi z pomocą Boskiej łaski, a kiedy człowiek jest wolny od wątpliwości, może działać pewnie i celowo.

18-74

Sańdżaja powiedział: Tak słyszałem tę wspaniałą rozmowę między dwiema wielkimi duszami – Wasudewą (Kryszną) i Pārthą (Arjuną). A wieści Kryszny są tak wspaniałe, że włosy stają mi dęba.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Sańdżaja, który jest narratorem, wyraża swój szacunek i podziw dla rozmowy, którą właśnie usłyszał między Kryszną i Arjuną. Rozmowa ta była tak wspaniała i duchowo podnosząca na duchu, że włosy mu stają dęba, czyli odczuwa głębokie duchowe wzruszenie, i że ten werset pokazuje silny wpływ nauki Bhagawadgity na słuchacza.

18-75

Z łaski Wjasadewy usłyszałem te najbardziej tajemnicze i transcendentne nauki bezpośrednio od pana mądrości duchowej, Kryszny, który sam je przedstawił Arjuni.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Sańdżaja wyraża wdzięczność Wjasadewie, który dzięki swojej duchowej mocy pozwolił Sańdżai usłyszeć tę najbardziej tajemniczą i transcendentną naukę, którą Kryszna, pan mądrości duchowej, sam przedstawił Arjuni. Sańdżaja zdaje sobie sprawę, że jest to wyjątkowa okazja, aby usłyszeć Boskie objawienie prosto z ust Boga.

18-76

O władco, wspominając w kółko tę wspaniałą i świętą rozmowę między Kryszną i Arjuną, raduję się, a moje serce w każdej chwili przepełnia wzruszenie.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Sańdżaja wyraża głębokie emocje, które odczuwa, wspominając wspaniałą i świętą rozmowę między Kryszną i Arjuną. Za każdym razem, gdy wspomina tę rozmowę, raduje się i odczuwa duchowe wzruszenie, i że pokazuje to, że nauka Bhagawadgity ma długotrwały i silny wpływ na świadomość słuchacza.

18-77

O władco, gdy wspominam cudowną postać Kryszny, ogarnia mnie jeszcze większy podziw i znowu się raduję.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Sańdżaja wspomina nie tylko treść rozmowy, ale także cudowną kosmiczną postać Kryszny, którą Kryszna objawił Arjuni. To wspomnienie wywołuje w Sańdżai jeszcze większy podziw i duchową radość, i że świadczy to o potędze i pięknie Boskiej manifestacji Kryszny, która wywiera niezatarte wrażenie na obserwatorze.

18-78

Gdziekolwiek jest Kryszna, Pan wszystkich nauczycieli duchowych, i gdziekolwiek jest Arjuna, wielki łucznik, tam z pewnością będzie również moc, zwycięstwo, niezwykła siła i moralność. Takie jest moje zdanie.

Wyjaśnienie: W tym wersecie Sańdżaja wyraża swoje przekonanie, że gdziekolwiek jest Kryszna, Pan wszystkich nauczycieli duchowych, i Arjuna, wielki łucznik, tam z pewnością będzie również moc, zwycięstwo, niezwykła siła i moralność. Oznacza to, że Boska obecność i wierne podążanie za duchowymi zasadami gwarantują dobrobyt i sprawiedliwość, i że ten werset zamyka Bhagawadgitę z przekonaniem o zwycięstwie mocy i sprawiedliwości Boga.